An cung ngưu hoàng hoàn có phải là "thần dược"?

10:15 04/11/2016

Bệnh nhân N. sau khi qua cơn nguy khốn vì bỗng nhiên quỵ tại Viện quân y 108, Hà Nội, người nhà giấu bác bỏ sĩ tìm 3 viên An cung ngưu hoàng hoàn (ACNHH) về nghiền cho uống buổi tối. Sau đó ông N. bị suy đa tạng...

Phổ thông năm qua, người địa phương sử dụng ACNHH theo lời đồn "thần dược cứu não", "thuốc cứu người" rất mò mẫm và mơ biển về chức năng của ACNHH, đặc biệt hầu như thường nhân thức gì về những chống chỉ định của loại đông dược này.

Tin vào thuốc, mất giờ tiến thưởng cứu chữa

Ông B.N.H., 79 tuổi, ở Q.1, TP HCM, đột nhiên ngột liệt nửa người, vong ngôn (mất nói) lúc 7 giờ 15 phút. Khi thấy ông sinh ra bệnh cảnh này người thân tức thì cho ông uống một viên ACNHH trữ sẵn và đưa đến cấp cứu ở Bệnh viện (BV) Hoàn Mỹ, Q. Phú Nhuận lúc 7 giờ 40 phút. Ở đây, BV đã lấy ra khoảng 1/4 viên thuốc mắc trong họng bệnh nhân. Khoảng 10 giờ 12 phút bệnh nhân được chuyển tới BV Nhân dân 115 trong tình trạng tri giác lơ mơ.

PGS. Lê Lương Đống chẩn mạch.

Tại khoa cấp cứu, bệnh nhân liên tiếp ói mửa ra trái cây lẫn dịch thuốc, được chẩn đoán đột quỵ do cục máu đông (huyết khối) từ tim lên não làm cho tắc mạch. Sử dụng thủ thuật can thiệp nội mạch, cục máu đông trong mạch não bệnh nhân đã được lấy ra, mạch não tắc đã thông nhưng vùng não do mạch này cấp máu đã tổn thương rất rộng, vì tế bào não không chịu được trạng thái thiếu oxy quá ba phút.

Bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó trưởng khoa bệnh lý huyết quản não BV 115 cho biết, cách đây không lâu BV thống kê thấy phổ biến bệnh nhân có kinh tế khá giả được cho uống thuốc ACNHH khi có các triệu chứng đột nhiên quỵ. Do tin cẩn loại thuốc này nên người nhà dùng dằng hy vọng sự phục hồi của người bệnh mà không đưa ngay tới BV, khiến cho mất đi 3 - 6 giờ tiến thưởng trước tiên của cấp cứu bỗng nhiên quỵ...

Tình trạng mà BS Thắng nêu ra rất thông thường,  phổ quát người bỗng nhiên quỵ được cho uống thuốc này trước khi đi cấp cứu. Thậm chí trong phòng cấp cứu người thân còn thì thầm nhau cho bệnh nhân uống thuốc này!?

Có phải là "thần dược"?

Vậy ACNHH có những vị đông dược gì; công dụng phòng phòng ngừa, chữa bệnh tới đâu và có phải là "thần dược"? Nguyên ACNHH do lương y Ngô Đường, tự Cúc Thông, đời Thanh, China, yếu nhân của học phái ôn bệnh sáng giễu cợt (ghi trong sách Ôn bệnh yếu tố biện nổi tiếng của ông).

ACNHH có các vị: Ngưu hoàng (sỏi mật bò hoặc trâu), lúc trước lấy sỏi mật bò tót và bò vùng Tây Bắc, Đông Bắc hay tỉnh giấc Hà Bắc (Trung Quốc); Tê ngưu; Xạ hương (xạ con đực cầy hương, chuột hương, hươu xạ); Trân châu (Ngọc trai); Chu sa (Thủy ngân); Hùng hoàng (Asen); Hoàng liên, Hoàng cầm, Chi tử (Sơn chi tử), Uất kim; Băng phiến (Mai phiến). Các vị Tê ngưu, Hoàng cầm, Hoàng liên, Chi tử... đều có tác dụng thanh nhiệt, an thần, trấn kinh mạnh, làm tế bào não giảm hưng phấn sẽ tiêu thụ ít ôxy nên có chức năng trấn tĩnh, chống co giật.

Xạ hương tuyên thông, khai khiếu mạnh khiến cho tinh thần (nhận diện môi trường, thời điểm, bao quanh, phiên bản thân) ở người bán mê, hôn mê hồi phục và thông mạch (chức năng này khiến cho xảy thai). Bây giờ, người ta còn nói ACNHH khiến giảm nhịp tim, hạ huyết áp nhưng lại đẩy mạnh lưu lượng máu cho mạch vành và giảm lượng tiêu thụ oxy của cơ tim; kiểm soát an ninh tế bào gan khỏi sự ảnh hưởng của Carbon tetrachloride (CCl4 - một trong những chất độc mạnh nhất đối với gan, dùng trong tìm hiểu bình chọn các chất bảo kê gan) nên làm lai tỉnh hôn mê gan do nhiễm độc...

Sau quá trình dài thất truyền, mới đây hiệu thuốc Đồng Nhân con đường, Bắc Kinh phục dựng lại, nhưng sừng Hà mã (Thủy ngưu giác) thay thế Tê ngưu!? Thuốc thiên vị hàn (do các vị Xạ hương, Ngưu hoàng, Thủy ngưu giác) nhưng công dụng hoạt huyết, hành khí rất mạnh, tuyệt đối không dùng cho người bệnh hư hàn và dùng cho người xuất huyết não thì rộng rãi trường phù hợp chảy máu nặng thêm.

Các BS đông y có phổ quát ý kiến về loại thuốc này. Đa dạng người nghĩ rằng ACNHH có công dụng duy trì những tế bào não chết dở dang vì thiếu oxy (không được cấp máu) do công dụng khiến giảm tiêu thụ oxy của tế bào não, bởi vậy dùng càng sớm càng tốt, dĩ nhiên công dụng này chưa được lên tiếng kiểm chứng khoa học mà căn bản là trong khoảng kinh nghiệm.

Từ năm 1999 đến 2004, BS Trương Vinh Tuyền, BV Dân chúng số 3, TP Hải Ninh, Triết Giang và BS Dương Tiểu Phong, BV số 2 thuộc Viện y học Triết Giang, China đã phân tích trên 63 bệnh nhân xuất huyết não cấp, cấu kết giải phẫu với dùng ACNHH và đội ngũ chứng 63 bệnh nhân chỉ phẫu thuật không dùng thuốc thấy tỉ lệ hồi phục tốt là 83,54%/63,49%, với các công hiệu thanh tâm, giải độc, thông đàm, bình can tức phong, tỉnh não khai khiếu, có thể cải thiện tình trạng kiếm được thức kém, khiến cho giảm chứng không nói được và bại liệt.

BS Nguyễn Văn Năm, Phó Viện trưởng, Viện y dược khoa dân tộc TP.HCM, nghĩ rằng thuốc có tác dụng chống đông máu, làm cho tuần hoàn não tốt hơn, cho nên dùng khi tắc mạch não có kết quả tốt (tai biến mạch não có 3 dạng là xuất huyết não (vỡ lẽ mạch), tắc hoặc co thắt mạch - TG), nhưng không thay thế được những thuốc dùng cho cấp cứu. BS Hoàng Khánh Toàn, Chủ nhiệm khoa Y học dân tộc, Viện Quân y 108, Thủ đô cho rằng thuốc này được sử dụng trị bệnh đàm nhiệt, đàm mê tâm khiếu, hôn mê, thần trí hỗn loạn, bán thân bất toại... nên phải có sự chỉ định, giám sát chặt chẽ của BS đông y.

Theo TS. Đặng Quốc Khánh, Trưởng phòng Y học dân tộc, Cục Quân y, ACNHH được chỉ định nhân tố trị tai biến mạch máu não quá trình cấp; chấn thương sọ não, hôn mê do đàm, nhiệt che mờ tâm khiếu (tổn thương gan, thận; sốt cao, mê sảng); sử dụng cho ngừa tai biến huyết mạch não, cho thời kỳ di chứng. Tất nhiên, TS Khánh nghĩ là ACNHH không thể thay thế các thuốc hạ áp huyết và người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ đông y.

Tháng 7-2014, Cục Quản lý dược gửi công văn 11393/QLD-ĐK tới Sở Y tế các tỉnh giấc, TP, BV thuộc Bộ Y tế và các công ty đăng ký, đóng gói thuốc lưu hành tại vietnam có những nội dung: ... "Dùng cho nhiệt bệnh, tà nhập tâm bào, cao nhiệt kinh quyết (sốt cao co giật), thần hôn (hôn mê), loàn ngữ (mê sảng); hôn mê do trúng phong (viêm não, viêm màng não, xuất huyết não thể bế chứng: có sốt cao, áp huyết tăng,…)...

"Thuốc chống chỉ định với tai biến huyết mạch não, viêm não thể thoát chứng và thể chảy máu tham gia não thất của tai biến huyết mạch não, người thể hàn, dương hư, tỳ vị hư hàn; thanh nữ có thai; người suy giảm chức năng gan, thận";... "Hiện thời đã có 4 thuốc được Bộ Y tế cấp số hoàn thành thủ tục. Các thuốc này đều là thuốc y khoa cổ kính, cần được dùng theo chỉ dẫn trong đơn của bác sĩ y khoa cổ kính hoặc thầy thuốc đông y".

Theo GS.TS Lê Văn Thành, Chủ toạ hội phòng chống tai biến huyết mạch não vietnam, ACNHH không có trong danh mục yếu tố trị đột nhiên quỵ của Tổ chức quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (FDA) và châu Âu, bởi chưa được tìm hiểu, thực nghiệm nhân tố trị và báo cáo công nghệ.

Vấn đề là do đồn thổi "thần dược" nên phần nhiều gia đình tích tụ ACNHH phòng khi lâm sự nhưng đã có không ít trường hợp làm cho người bệnh nguy khốn vì dùng cho người phải chống chỉ định, bởi thuốc này chẳng phải bệnh nhân nào cũng sử dụng được.

Nói rõ là bệnh nhân sử dụng được hay chẳng phải do bác sĩ đông y, mà bạn dạng thân bác sĩ cũng còn phải dựa vào thăm khám lâm sàng và xét nghiệm, nhất là chụp cắt lớp não (hoặc cộng hưởng từ  - MRI), cư dân thì biết thế nào (ví dụ) là chảy máu não thể bế hay thể thoát theo cách thức nắm bắt đông y. Bởi vậy, tự tiện tìm và dùng là rất nguy nan, vì đây là thuốc có phổ thông vị độc chứ không hề thực phẩm tính năng như phổ biến người lầm tưởng!?

Ở Trung tâm Chống độc, BV Bạch Mai, Thủ đô, ông T. hơn 60 tuổi, nhập viện khi hôn mê do xuất huyết não. Sau nhị tuần hồi sức tích cực, đã lai tỉnh, có hy vọng cứu được nhưng bỗng nhiên chuyển hôn mê sâu. Trọng tâm chưa nắm bắt tại sao (vì bệnh tình đang suông sẻ) thì người nhà mách nhỏ đã cho uống 2 viên ACNHH... để nhanh khỏi, sau khi uống ông hôn mê.

Chẩn đoán X-quang xác định bệnh nhân xuất huyết não trở lại, nặng hơn tất cả so với trước. Người thứ nhị, 74 tuổi, cao áp huyết, tiểu tuyến phố nhập Trọng điểm do bỗng nhiên quỵ. Người nhà cho nhân thức sau nửa 04 tuần uống ACNHH để phòng ngừa tai biến, nâng cao sức khỏe, bệnh nhân bị hôn mê. Khi nhập viện chảy máu mũi, miệng, chân răng, giãn tiểu đồng, phải tạo dựng khí quản để thở. Xét nghiệm thấy rối loạn đông máu. Chưng sĩ đòi hỏi hoàn thành thuốc ACNHH, chỉ vài ngày sau tình trạng bệnh nhân cải thiện rất tốt!?

Tiến thưởng - thau lẫn lộn

Thị trường chợ đen vietnam hiện lưu hành ACNHH của China, Hàn Quốc, Triều Tiên... với chất lượng rất phức hợp. PGS.TS Lê Lương Đống, nguyên Phó giám đốc Học viện Y dược khoa cổ điển vietnam và Vụ trưởng Vụ Y học cổ điển, Bộ Y tế, cho nhân thức, năm 2005, ông đến thăm Bắc Kinh Đồng Nhân các con phố - cơ sở chính thống bào chế nhạo ACNHH của TQuốc. Khi ấy, ở đây có loại ACNHH giá 350 tệ và loại 100 tệ một viên.

Chủ hiệu cho biết, loại đắt dùng Ngưu hoàng thiên nhiên (rất hi hữu) còn loại rẻ sử dụng Ngưu hoàng nhân tạo, ông thấy "gờn gợn". Thầy thuốc ND Nguyễn Xuân Hướng khẳng định gần như ACNHH ở thị trường vn là hàng giả, nhái hoặc kém chất lượng và nếu như là thật thuốc cũng không có tác dụng ngừa hay cấp cứu.

An cung ngưu hoàng hoàn chị Q. sắm cho người thân.

Chị P.T.Q., ở Tân Mai, Hoàng Mai, Thủ đô nghe đa dạng người, có cả bác sĩ y học cổ điển nói về tác dụng rất tích cực của ACNHH với bệnh cao áp huyết và tai biến mạch máu não. Chị tậu 2 hộp ACNHH nguyên cớ Triều Tiên trong khoảng website của một công ty khá nhiều người biết đến chuyên phân chia các vật phẩm ACNHH giá 2.300.000đ để gửi về cho bố ở quê (không có đơn).

Chị được người bán hàng cho biết, thực phẩm chức năng này (nếu cho phép nhập dưới dạng thực phẩm chức năng là lỗi nặng của công ty quản lý) có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, bình ổn áp huyết, phòng phòng ngừa tai biến mạch máu não, hỗ trợ điều trị cấp cứu đột quỵ và khuyên cho người bệnh dùng 2 viên/tuần, dùng liền 3 - 6 hộp (loại 6 viên/hộp) rồi nghỉ...

Sau khi uống hết 1 hộp, sức khỏe của bố chị có dấu hiệu tương đối khá, nhưng cụ hay kêu bi ai chân bi thương tay và táo bón... đó là dấu hiệu báo trước của nhiễm độc kim khí nặng... Hóa ra, những hộp ACNHH chị mua đóng hộp 04 tuần 2-2014, hạn sử dụng bốn tuần 2-2017, chứa tới 0,25 mg/g Chì, 33,2 mg/g Thủy ngân và Asen là 38,9 mg/g.

Dường như quy chuẩn Việt Nam, hàm lượng Asen cho phép trong thực phẩm là 0,5 mg/kg, Thủy ngân 0,05 mg/kg và Chì là 0,02 mg/kg. Cục ANTP, Bộ Y tế đã ra quyết định thu hồi và tiêu hủy sản phẩm này!?

ACNHH rất đắt, giá trong khoảng khoảng 300.000đ đến 3.000.000đ một viên, nhưng ko phải cứ đắt là tốt. Cư dân không nên sử dụng thuốc cho người bệnh khi mà chính mình không nhân thức để giảm thiểu tiền mất tật nặng.

Bs. Văn Bình

Có thể bạn quan tâm: váy ngủ