Đó là khẳng định của ông Đinh Thế Phúc - Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công thương) tại buổi tọa đàm “Phân phối điện 2016-2020 nguy cơ thiếu điện và giải pháp” tổ chức sáng 15/11/2016 ở Hà Nội.
Thích hợp ông Đinh Thế Phúc, ngày 18/3/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định 428/QĐ-TTg phê chuẩn Điều chỉnh Quy hoạch lớn mạnh điện lực giang sơn thời đoạn 2011 - 2020 có xét tới năm 2030. Với quy hoạch này, đến năm 2020, tổng công suất của các nhà máy điện phải đảm bảo 60.000 MW, tức là trong 5 năm 2016-2020, cần đưa vào thêm 21.650 MW. Thích hợp ước lượng, số tiền đầu tư cho các nhà máy điện trong thời đoạn này là gần 30 tỷ USD. Cộng cùng khoản đầu tư xây dựng các nhà xưởng điện, hệ thống lưới điện truyền tải nữa, số tiền cần đầu tư trong thời đoạn này lên đến 40 tỷ USD (tương ứng từng năm cần khoảng 8 tỷ USD). Với số tiền này khi làm Quy hoạch điện VII, các chuyên gia tính toán đủ để cung ứng điện trên cả nước.
Cần 8 tỷ USD/năm cho đầu tư chế tạo điện
TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam khẳng định, từng năm cần 6-8 tỷ USD đầu tư chế tạo điện là một con số rất lớn, nếu không kêu gọi được các nhà đầu tư (tư nhân, nước ngoài) thì rất khó khăn. “Nếu giá điện không được cải thiện thì không ai chịu đầu tư cả”. Thích hợp TS Trần Đình Thiên, khi bàn tới điện thì chỉ nghĩ tới nguồn cung nhưng mà chưa nghĩ về phía cầu. Bây giờ, tiêu dùng điện tại Việt Nam vẫn chưa hiệu quả. Thiếu điện còn bởi vì người dùng điện chứ không chỉ bởi vì người làm ra điện. Có 2 nguyên nhân cơ bản cần giải quyết: Thứ nhất Hà Nội là bởi tồn ở việc tiêu thiết kế quá nhiều năng lượng. Một nền công nghệ tiêu tốn năng lượng. Thực tiễn các nhà xưởng sản xuất xi măng, sắt thép… cho thấy rõ điều đó. Vì vậy, giải pháp căn cơ là làm sao để tiêu thiết kế năng lượng hiệu quả hơn. Tư duy đó phải là cơ bản. Phải giải quyết được bài toán căn cơ nhất đó là vấn đề tăng trưởng GDP/năng lượng. Tốc độ thành thị hóa cũng dẫn đến tiêu dùng năng lượng càng ngày càng lớn. Vì vậy, cần tái cơ cấu để biến đổi mô hình phát triển, tập trung vào đối mới công nghệ. Theo nguồn cung là việc của chiến lược năng luọng đất nước gắn cùng TCC kinh tế hiệu quả.
Thứ 2 là đầu tư phải gắn cùng giá điện “phải có tính đến lợi ích nói chung, bởi nếu không giải quyết được thì chính điểm này sẽ hạn chế đầu tư vào điện. Giá thấp thì khó khiến nhà đầu tư tham gia cuộc chơi này”.
Ông Franz Genner – Trưởng nhóm chuyên gia năng lượng, Nhà băng trái đất (WB) khẳng định, WB đã giúp đỡ cho ngành điện Việt Nam nhiều năm. Dự kiến trước đây từng năm cần khoảng 5-6 tỷ USD vào vững mạnh điện. Việc huy động từ tư nhân rất khó. Trong quá khứ, nguồn đầu tư cốt yếu từ vốn ODA. Ngày nay nguồn vốn này ngày càng chống. Việc cân đối của EVN hiện rất gian khổ (EVN hiện đang gặp các vấn đề về chênh lệch tỷ giá chẳng hạn). Về biện pháp, quan tọng đối cùng Việt Nma vẫn là từ phía cầu. “Giảm tiêu thụ năng lượng là giải pháp cấp thiết để hạn chế việc phải đầu tư thêm nhiều nguồn năng lượng mới".
Thúc đẩy đến việc vì sao QHĐ7 lại làm nhiều nhiệt điện than, liệu quy hoạch có vấn đề gì không ? Ông Franz Genner khẳng định: QH điện của Việt Nam không phải là nước kém so cùng các nước cùng trình độ vững mạnh. Đạt dự báo, Việt Nam đã nhìn thu được nguy cơ thiếu điện lâu năm. Thách thức tại đây là nhu cầu điện cần tăng 10%/năm và cần tăng công suất điện, và phải lớn mạnh thêm nguồn nhiệt điện. Thách thức nữa là các nhà xưởng nhiệt điện phải phụ thuộc nguồn than nhập khẩu, một vấn đề nữa là phát triển nguồn điện năng lượng mặt trời, điều này rất thiết yếu để Chính phủ và nhà đầu tư. Nếu không vững mạnh điện mặt trời thì có tức là cần thêm than. Và điều này lại quay lại vấn đề về giá điện, tổn phí giá điện.
Với giá 7,6 cent/KWh hiện thời sẽ rất khó thu hút đầu tư vào giá điện. Ước lượng giá điện 7,6 cent/KWh này chỉ đủ để đáp ứng chi phí vận hành, bảo trì của EVN. Nếu để ý đến biểu giá điện đầy đủ, tới năm 2030 phải tăng giá điện thêm 40%. Nếu không làm điều đó thì cần sự viện trợ rất nhiều từ nhà tài trợ, đơn vị. Nếu không sẽ không đủ tài chính cho đầu tư vào các dự án điện.
Cơ chế đáp ứng…
Ông Franz Genner – Trưởng nhóm chuyên gia năng lượng, Ngân hàng thế giới (WB) khẳng định, khi so cùng các nước trong địa điểm và trái đất, giá điện Việt Nam khá là thấp, kể cả so với nước cùng trình độ vững mạnh trong nơi. Việt Nam khai thác nguồn lực tốt từ các nguồn nhiệt điện than, thuỷ điện, điện khí… Trong tương lai, Việt Nam không đủ nguồn lực để vững mạnh nữa, sẽ lệ thuộc vào than nhập khẩu, năng lượng mới như điện gió mặt trời nên phải phụ thuộc vào việc phải điều chỉnh giá điện tăng lên.
Phù hợp ông Franz Genner, việc tăng giá điện sẽ không liên quan nhiều đến người nghèo nếu chúng ta liên kết việc tính giá điện bậc thang và những tương trợ từ Chính phủ. Trên thực tế thúc đẩy của việc tăng giá điện không nhiều như chúng ta cảm thấy. Thiết yếu nữa là từ vấn đề truyền thông sao cho người dân hiểu. “Nhà máy chúng tôi đã có phân tích về việc tăng giá điện với hộ nghèo, vùng sâu và với biểu giá bậc thang, sự trợ giúp từ Quốc gia sẽ không phải là vấn đề nếu tăng giá điện. Đối với các hộ nghèo và vùng gian truân thì đã có trợ cấp... Nhà máy chúng tôi cảm thấy ngay ngáy nếu các hộ gia đình phải chi trả trên 10% cho tiền điện, chỉ nên tại mức 4-5% thu nhập là đảm bảo. Cùng góc nhìn dài hạn thì Việt Nam nên tăng giá điện liên kết với các cơ chế...” - ông Franz Genner khuyến nghị.
Cũng đạt chuyên gia WB, cần có chính sashc tốt để thu hút các nhà đầu tư tư nhân, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài. “Nếu không thú vị đc thì gánh nặng sẽ quay lại với EVN. Điều đó có nghĩa nhà đầu tư tư nhân cần có cam kết dài hạn, và để được vậy thì cần biểu giá điện hấp dẫn. Ngoài độ hấp dẫn biểu giá điện, nhà đầu tư cũng cần các đáp ứng từ phía Chính phủ. Khi nhà đầu tư đầu tư vào bất kì nguồn năng lượng nào thì cũng đều cần bảo lãnh, đạt từ phía Chính phủ”.
Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam - ông Trần Đình Thiên cho rằng, vẫn là 2 vấn đề cần giải quyết. Giá điện là chủ đề bàn cãi gắn với lợi ích xã hội, với tư duy chung, gắn với lương bổng. Vấn đề lương lậu đang có trục trặc lớn. Thứ 2 với giá điện hợp lý thì người ta sẽ đầu tư chứ không cần kêu gọi lòng yêu nước, nhân đạo. Cổ phần hoá, thoái vốn cũng là biện pháp. Tổ quốc có thể bán bớt đi, lắp đặt vốn đó để đầu tư vào dự án khác. Tuy vậy, câu chuyện vận hành, quản trị thế nào là câu chuyện độc lập. Đây là hướng tốt để có thêm vốn cho nghề điện. “Toàn cầu hóa không vô kể (vốn), chỉ thiếu chính sách tốt. Vấn đề giá điện là vấn đề của thị trường điều tiết chứ không phải cơ học chuyện tăng hay giảm” – ông Trần Đình Thiên khảng khái.
Cam kết đạt điện năm 2017
TS Trần Đình Thiên phân tích, phù hợp logic chung, miền Nam là vị trí có bản lĩnh bùng nổ nhất thị trường trong nền kinh tế, hiện vẫn chiếm đến 50% GDP đất nước, quyết định tới toàn nền kinh tế. Nền kinh tế cũng chịu liên quan của hội nhập, và tập kết tại phía Nam như Cảng trung chuyển Thị Vải, phi trường Long Thành.. Phi trường Tân Sơn Nhất thị trường Hà Nội hiện quá tải, phải giải vây sang Long Thành. Vùng phía Nam chính là trọng điểm hội nhập của kinh tế Việt Nam. Khi bước vào thời đoạn hội nhập cao thì đây là nơi phát triển, và việc phát triển như thế nào còn dựa vào cả vào kỹ năng cung cấp điện.
Theo ông Đinh Thế Phúc - Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực, Bộ Công thương nghiệp, những năm gần đây, bởi các dự án nguồn điện nơi phía Nam chậm tiến độ, nguồn phòng ngừa thấp nên giải pháp đáp ứng điện cho nơi này vẫn là truyền tải từ miền Bắc và miền Trung vào cung cấp cho miền Nam. QHĐ 7 (điều chỉnh) đã tính tới việc bổ sung thêm nguồn điện cho miền Nam, tập trung xây dựng các trọng tâm điện lực tại khu vực miền Nam nhằm thăng bằng nội bộ vị trí. Đường dây truyền tải nối tiếp Bắc - Nam sẽ thực hiện nhiệm vụ giúp sức. Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang có kế hoạch triển khai tiếp đường dây 500kV mạch 3 từ vị trí Vũng Áng đến Pleiku nhằm phù hợp phân phối đủ điện cho năm 2017, sẽ không để thiếu điện miền Nam trong thời gian tới.
Ông Đinh Thế Phúc khẳng định, Bộ Công thương đang rà soát lại các chỉ tiêu để đưa ra kế hoạch vận hành nhà máy phù hợp, thích hợp cung cấp điện. Tuy nhiên, tiết kiệm điện vẫn là giải pháp cần yếu giảm sức ép cung ứng điện cả trong trước mắt cũng trong tương lai, giảm áp lực phải đầu tư. Bộ Công thương nghiệp khuyến cáo các hộ dùng điện nên đầu tư công nghệ modern, dùng điện hiệu quả. “Việc dự phòng thấp nên phải đòi hỏi người dân, đơn vị thiết kế điện tiết kiệm. Để giảm đầu tư vào lưới điện, giảm rủi ro mất thăng bằng cung cầu nhưng vẫn đòi hỏi ngành điện đầu tư đủ cho đề nghị điện” – ông Đinh Thế Phúc cho hoặc.
Về kinh nghiệm tiết kiệm năng lượng, ông Franz (WB) cho rằng, Việt Nam đang trong thời đoạn rất sớm về đơn hàng tiết kiệm năng lượng. Tiết kiệm hiện giờ dựa trên cơ sở tình nguyện. Và như vậy các công ty được khuyến khích vận dụng các giải pháp để đáp ứng chỉ tiêu nhất Hà Nội định mà thiếu sự bắt buộc để phù hợp được chỉ tiêu đó. Trên địa cầu có nhiều giải pháp khuyến khích không giống nhau. Như Trung Quốc, trước hết là khuyến khích sau là bắt buộc doanh nghiệp phải đáp ứng được 1 tiêu chí nào đó, nếu đảm bảo được thì có chính sách khuyến khích và không đạt thì bị phạt. Đã tới lúc Việt Nam cũng cần phải nâng chính sách tiết kiệm lên 1 bước mới, cần đẩy mạnh giám sát cũng như giải pháp khuyến khích, thậm chí là biện pháp trừng trị nếu không đảm bảo các chỉ tiêu về tiết kiệm năng lượng” – ông Franz Genner nếu ý kiến..
Xem thêm: vỏ tủ điện công nghiệp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét