The New York Times ngày 3/11 có bài bình luận: Ký hợp đồng của Philippines với China chọc thủng chiến lược của Hoa Kỳ.
Nhị lỗ thủng chiến lược
Tờ báo bình chọn:
"Trong phổ quát năm qua, Hoa Kỳ và các đồng chí đã phải vật lộn để Đối Địch tham vọng bành trướng của TQuốc trên Đại dương Đông, ngay cả khi Bắc Kinh liên tiếp bồi lấp các đảo nhân tạo và quân sự hóa.
Nhưng giờ đây Philippines đã bất ngờ đổi mới các tính toán. Việc Manila thuyết phục Bắc Kinh để ngư dân của chính mình tiến công bắt ở bãi cạn Scarborough thiết lập một tiền lệ đáng lo âu đối với Hoa Kỳ.
 |
| Một tàu cá Philippines trở về từ Scarborough hôm thứ Ba, theo Reuters. Hãng thông tấn Anh ghi nhận trong khoảng ngư dân các tàu cá này rằng, họ vẫn chỉ được đánh bắt bên ngoài Scarborough mà không bị hành hung, còn tàu hải cảnh Trung Quốc vẫn án ngữ cửa tham gia đàm phá bãi cạn, không cho họ vào bên trong. Ảnh: Reuters. |
Hy vọng của Washington dùng cấu kết khu vực để bảo kê vị thế của Mỹ là nhóm ách thống trị ở Thái Bình Dương đang bị doạ dọa.
Vấn đề gì đã làm một chiến trường liên minh chống yêu sách bành trướng của Trung Quốc trải dài trong khoảng Nhật Bản đến Malaysia, giờ đây lại trống tan nát một góc Đông Nam, đó là Philippines, và có thể sẽ sớm thêm góc Tây Nam là Malaysia?
Trong cả nhì trường phù hợp, sự oán thù giận chứ không hề sự can thiệp của Mỹ tham gia các yếu tố không đáp ứng, đó là chiến dịch chống ma túy của tân Tổng thống Philippines và vụ bê bối nguồn vốn được cho là liên quan tới Thủ tướng Malaysia, có thể đã góp phần vào sự đổi mới.
Bilahari Kausikan, Đại sứ lưu động và là cố vấn chính sách của Bộ Ngoại giao Singapore bình luận:
"Không bạn nào muốn Mỹ phải rời khỏi khu vực, nhịn nhường sân cho China.
Nhưng China đang dùng các đòn bẩy kinh tế, địa điểm địa chính trị và sự thiếu quan tâm các nhân tố về quyền loài người để cố gắng đổi mới cán cân nhóm trong khu vực.
Khu vực này là nơi nền chính trị thay đổi thất thường của Hoa Kỳ đang bị đơ."
Thỏa thuận giữa Trung Quốc và Philippines trở thành rõ ràng hơn trong tuần qua với thông tin Bắc Kinh để ngư dân Philippines hoạt động đánh bắt ở Scarborough mà không sách nhiễu, ăn hiếp dọa lần trước tiên trong 4 năm qua.
Cho đến nay đây vẫn là một ký hợp đồng ngầm, không có văn phiên bản nào, nhưng có vẻ như đang cung cấp những gì cả nhị bên mong muốn, từng bước vượt qua những trở ngại gây tranh luận.
Trung Quốc không từ bỏ tuyên bố độc lập với Scarborough, và Philippines cũng không công nhận tuyên bố này của China. Nhưng mối đon đả chính của Philippines ở khu vực này là cá, và họ đã thu được một sự thỏa hiệp.
Với China, sự thỏa hiệp không chỉ kéo một đồng chí cần thiết của Mỹ khỏi vòng tay Washington, mà trên thực tại còn góp phần lặng lẽ thực thi một phần nội dung Phán quyết Trọng tài 12/7.
Trạng sư trưởng thây mặt Philippines trong vụ kiện TQuốc (ra Hội đồng Trọng tài theo Phụ lục VII, UNCLOS 1982), Paul S. Reichler kiếm được xét:
"Trung Quốc đã bất ngờ quyết định hành động theo cách thức này, trong thực tại thích hợp với một góc cạnh của phán quyết. Đó là một cốt truyện đáng hoan nghênh."
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony J. Blinken nói rằng, ông đã đọc được thông báo về việc này. chậm tiến độ là một sự phát hành tích cực, vì nó cho thấy TQuốc hành động nhất quán với Phán quyết Trọng tài.
Ngay cả trong trường hợp động thái này báo trước một sự mất mát ý tưởnrg tiềm năng, ký hợp đồng này vẫn giúp Mỹ đạt được tiêu chí kiếm tìm bấy lâu: dỡ ngòi nổ, giảm căng thẳng ở Biển Đông.
 |
| Đại sứ lưu động Singapore Bilahari Kausikan, ảnh: mothership.sg. |
Đại sứ Singapore thì nhận xét, thỏa thuận đạt được trong thời điểm ngắn như vậy là ví dụ rõ ràng cho thấy, ông Rodrigo Duterte là anh hùng chính trị sắc sảo.
Quan hệ giữa ông Duterte với TQuốc có thể đi được bao xa, kéo dài bao lâu và có theo kịp các mối bắt nạt dọa của ông Đương Đầu Hoa Kỳ hay không, vẫn còn là câu hỏi tạo dựng.
Tuần tới họp Nội các, ông Duterte sẽ nghe thông báo của Bộ Quốc phòng Philippines về việc có nên tiếp tục cho Hoa Kỳ tầm nã cập 5 căn cứ quân sự của nước bản thân mình hay không, trong đó có một căn cứ ở Palawan, gần Scarborough."
Kế hoạch của Hoa Kỳ bị chọc thủng, hay Mỹ tự khiến thủng?
Người viết nghĩ rằng, sở dĩ có quan niệm cho là chiến lược của Hoa Kỳ ở Hồ Đông bị "chọc thủng" như bình luận của The New York Times là vì, ý tưởnrg mang danh chống yêu sách bành trướng của China, nhưng thực tế Mỹ đã khiến rất ít để thực hiện vấn đề này.
Điển hình là vụ để China thong thả chiếm quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough từ bằng hữu hiệp ước của chính mình năm 2012.
Năm 2013 Trung Quốc lại tiếp tục ồ ạt bồi lấp đảo nhân tạo ở Trường Sa (Khánh Hòa, vn), cũng là khu vực Philippines và một số nước khác yêu sách. Mỹ cũng chẳng làm cho được gì hơn.
Khi Philippines khởi kiện China vận dụng, giải nghĩa sai UNCLOS 1982 ở Hồ Đông và giành thành công với Phán quyết Trọng tài hôm 12/7, cũng chính Hoa Kỳ kiềm chế nhạo phản ứng của Philippines và các nước can dự với China.
Giờ đây, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony J. Blinken cũng thừa nhận, ký hợp đồng tiến công bắt cá ở Scarborough giữa Philippines và Trung Quốc giúp Mỹ thực hiện được tiêu chí xưa nay mà không làm cho bí quyết nào đạt được: tháo dỡ ngòi nổ xung bỗng.
Tương tự có thể thấy, đối với giới hoạch định chính sách của Nhà Trắng thì những cốt truyện trên Biển Đông đang diễn ra theo đúng kịch phiên bản của họ mới phải.
Nghĩ rằng ý tưởnrg của Mỹ ở Đại dương Đông bị "chọc thủng hai góc" phải chăng chỉ là phán đoán của người dưng cuộc?
Bởi vậy, tình hình Hồ Đông sẽ tiếp tục cốt truyện như thế nào cần phải xem thái độ, hành động và chọn chiến lược tiếp theo của Washington ra sao, hậu bầu cử.
Chứ ko phải theo dõi ông Rodrigo Duterte hay ông Najib Razak. Dĩ nhiên không phân mục trừ nhân tố cần thiết nhất là China, Bắc Kinh sẽ làm gì tiếp theo?
Theo cá nhân người viết, Rodrigo Duterte đã trợ thì khóa nòng súng Bắc Kinh ở Hồ Đông, thì kĩ năng tiếp theo rất có thể là điểm khởi đầu của Con đường Tơ lụa trên biển thế kỷ 21 mà ông Tập Cận Bình vẫn nhắc, sẽ manh nha hiện ra ở Đại dương Đông thời điểm tới.
Và cần thiết hơn, bí quyết tiếp cận của ông Rodrigo Duterte hay Najib Razak sẽ làm cho Trung Quốc mất đi cái cớ khởi hấn trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của các nước hàng xóm ven Biển Đông.
Ví dụ như cho tàu hải cảnh hộ vệ tàu cá công khai xâm phạm, đánh bắt bất hợp pháp gần bờ hồ các nước này như họ đã khiến cho với Malaysia, Indonesia.
Và tương tự là mặc dù ngoài miệng vẫn phản đối, nhưng hành động thực tế của Trung Quốc là "ngày càng thích hợp" với Phán quyết Trọng tài. Có nhẽ đây là phương pháp khả dĩ nhất để thực thi phán quyết trong thực tiễn, vô hiệu hóa tuyến phố lưỡi bò trong thực tế.
Còn Đoạn đường Tơ lụa trên đại dương thế kỷ 21, các đối tác can hệ cần có sự nghiên cứu và sẵn sàng thấu đáo, làm cho sao bảo lưu được độc lập, quyền và ích lợi hợp lí của chính mình không bị tổn hại bằng bất cứ hình thức "mềm" nào, mà vẫn duy trì được hòa bình, ổn định và qui định quốc tế ở Đại dương Đông.
Đây thực thụ là một bài toán mới đang đặt ra hiện nay.
Tài liệu đọc thêm:
http://www.nytimes.com/2016/11/03/world/asia/philippines-duterte-south-china-sea.html?_r=0
http://www.reuters.com/article/us-southchinasea-china-philippines-idUSKBN12X1Z3
Tham khảo thêm: tin tức nhanh trong ngày
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét