 |
| Tổng thống trúng cử Donald Trump có cuộc chạm mặt với Tổng thống Barack Obama tại Nhà Trắng trưa 10-11 ở thủ đô Washington - Ảnh: Reuters |
Về mặt chuyển giao quyền lực chính thức, vào đúng 0g sáng ngày 20-1 - ngày diễn ra lễ nhậm chức - Tổng thống mới sẽ đích thực tiếp quản trong khoảng Tổng thống cũ: văn phòng, máy móc, chìa khóa…
Cặp hạt nhân được bàn giao ra sao?
Đây là nghi tiết bàn giao mang tính khoa học, về nguyên lý để từ giờ phút đó, Tổng thống đương nhiệm sẽ chính thức chấm dứt vai trò. Trong những thứ được bàn giao, sẽ có chiếc cặp hạt nhân đầy kì bí của nước Mỹ.
Do vai trò khác lạ của chiếc cặp này nên chiếc cặp hạt nhân vẫn đi theo Tổng thống cũ (nhiệm kỳ này là ông Obama) cho tới thời điểm bàn giao kỹ thuật.
Cuối bốn tuần 11 này, hội nghị cấp cao của Diễn đàn Phù hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) sẽ diễn ra tại Peru. Tổng thống Obama vẫn sẽ là nguyên thủ đại diện nước Mỹ tham gia hội nghị.
Đây có nhẽ sẽ là diễn đài lớn cuối cùng ông hiện ra với nhân cách chủ tịch nước Mỹ và có cơ hội nói lời chia tay với nguyên thủ phổ biến nước nhà.
Và theo luật pháp của luật Mỹ, ông Obama vẫn có đủ quyền lợi và trách nhiệm của một vị Tổng thống. Vì vậy ông sẽ tới Peru trên chiếc Air Force One và chiếc cặp hạt nhân cũng sẽ vẫn đi theo ông.
Suốt một thời kỳ dài, các Tổng thống mới của Mỹ phải nhậm chức vào ngày 4-3 mặc dầu nhân thức mình đắc cử từ ngày 8-11 của năm trước. Khoảng phương pháp thời gian kéo dài đến bốn bốn tuần đó vừa tế nhì vừa phức hợp đối với cả hai bên: Tổng thống mới và Tổng thống cũ.
Tổng thống cũ sẽ hoạt động cầm hạn độ, không có những hoạt động ngoại giao chính thức như chơi được mời đi thăm chính thức các nước, tiếp đón các nguyên thủ nữa, dù vẫn sinh ra trong phổ thông hoạt động đối nội.
Đổi ngày vì quá bực
Trên thực tế, đối với Tổng thống Obama, tuy vẫn còn đứng trên vị trí tổng thống đến ngày 20-1 năm sau, nhưng tiệc thết đãi đối với Thủ tướng Ý Matteo Renzi vào đầu 04 tuần 10 vừa mới đây đã được gọi là quốc yến sau cùng của ông.
Những gì Tổng thống "cũ" (dù vẫn đương thứ) khiến cho trong thời điểm này đều bị hồ nghi, không được đánh giá cao.
Người Mỹ có một trong khoảng để chỉ công đoạn này của các Tổng thống (lameduck President) mang nghĩa “con vịt què” ám chỉ việc các Tổng thống sắp mãn nhiệm không còn thực quyền.
Hình như đó, Tổng thống mới vẫn phải chờ đợi để được chính thức hóa quyền lực. Không chỉ là chuyện tế hai người cũ, người mới, thời điểm chờ chuyển giao quyền lực quá dài đã từng gây ra điều nguy hiểm.
Đó là khi tổng thống sắp mãn nhiệm Herbert Clark Hoover (1929-1933) chẳng thể vực dậy đà suy thoái kinh tế của nước Mỹ nên bị dư luận Mỹ kịch liệt phản đối, ước muốn thay thế ông bằng Tổng thống mới càng nhanh càng tốt.
Còn tân tổng thống F. D. Roosevelt được đánh giá là đắc cử nhờ những dự định cách tân kinh tế táo bạo trong bối cảnh kinh tế Mỹ đang suy sụp lại chưa có cơ sở pháp lý để thi hành những biện pháp cải cách này.
Thế là ngày 23-1-1933, Quốc hội Mỹ đã họp nguy cấp để phê chuẩn yếu tố bổ sung thứ XX của Hiến pháp pháp luật lại ngày nhậm chức của Tổng thống và Phó tổng thống mới thắng cử là ngày 20-1, xong xuôi nhiệm kỳ của tổng thống cũ sớm hơn.
 |
| Tổng thống George W. Bush tuyên thệ nhậm chức trước Chánh án William Rehnquist để biến thành Tổng thống thứ 43, vào ngày thứ Bảy 20-1-2001, trước sự chứng kiến của hoàng hậu Laura, con gái Barbara và cung phi chồng người tiền nhiệm Bill và Hillary Clinton - Ảnh: AFP |
Lễ "phong vương" to lớn
Tổng thống mới sẽ nhậm chức tại thủ đô Washington D.C trong một buổi lễ hoành tráng mang không khí lễ hội đơn vị tham gia gần trưa ngày 20-1 với sự chứng kiến store ngàn người dân.
Nơi Tổng thống tuyên bố nhậm chức là Capitol Hill - trụ sở Quốc hội Mỹ. Sau khi tuyên thệ trước Chánh án Tối cao và cuốn Kinh thánh, vị nguyên thủ nhiệm kỳ mới của nước Mỹ sẽ đọc một bài diễn thuyết nhậm chức trước mọi người.
Sau đó, Tổng thống và mái nhà sẽ rời Capitol Hill về Nhà Trắng - nơi họ sẽ sống và làm cho việc trong bốn năm sắp tới. Người địa phương sẽ đứng nhị bên đại lộ Pensylvania để vẫy chào tân Tổng thống.
Lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ có pháp luật phổ biến về qui trình tổ chức từ hàng trăm năm. Nhưng mỗi lễ nhậm chức của từng tân Tổng thống cũng có ít phổ thông chi tiết khác nhau.
Tổng thống trước tiên của nước Mỹ George Washington là vị Tổng thống độc nhất vô nhị đơn vị lễ nhậm chức ở nhị thị trấn là New York và Philadelphia (trong khi các Tổng thống khác chỉ có một lễ).
|
Tổng thống đoản mệnh vì nói dài Tổng thống William Henry Harrison cho đến nay vẫn giữ kỷ lục là người có bài thổ lộ nhậm chức dài nhất với 8.445 từ. Không chỉ vậy, có một số tài liệu nghĩ là bài diễn từ quá dài được đọc dưới trời mưa đầm đầm của lễ nhậm chức vào ngày 4-3-1841, còn ông Harrison thì nhất quyết không che ô, không lùi lễ nhậm chức cũng chẳng rút ngắn bài thổ lộ theo lời nhắn nhủ của rộng rãi người - là nguyên nhân làm ông bị cảm lạnh, sưng phổi nặng rồi từ trần sau đó một 04 tuần, trở thành vị tổng thống tại nhiệm ngắn nhất trong lịch sử nước Mỹ |
Còn trong các nhiệm kỳ Tổng thống vừa qua, ngoài bài diễn từ nhậm chức được dư luận chờ đón, những thông tin như những anh hùng nổi tiếng nào sẽ sinh ra tại lễ nhậm chức, ca sĩ nào sẽ hát chào mừng, Đệ nhất cu li nhân mặc như thế nào, váy áo của nhãn hàng nào… cũng được bàn tán phổ biến, tốn không ít giấy mực của truyền thông nước Mỹ.
Chuyển giao quyền lực
Trong khoảng thời gian trong khoảng khi báo cáo người đắc cử tới khi tân Tổng thống chính thức nhậm chức, nếu như không phải là tái cử nhiệm kỳ 2 (như Tổng thống Obama), Tổng thống cũ vẫn là người gánh vác bổn phận quản lý đất nước tuy không còn quyền lực lớn như trước.
 |
| Ông Barack Obama đặt tay lên bạn dạng Kinh thánh tuyên thệ nhậm chức tham gia ngày 20-1-2009 - Ảnh: Reuters |
Công đoạn chuyển giao quyền lực giữa Tổng thống cũ và mới cũng có luật luật pháp rõ ràng và thường diễn ra êm đẹp, có sự phối thích hợp giữa nhị bên, nhất là ví như cả hai cùng một chính đảng. Trong trường hợp khác đảng phái, việc thông liền các công tác, chính sách sẽ có sự đứt đoạn ít đa dạng.
Từ thời gian nhì bốn tuần trong khoảng khi đắc cử tới khi nhậm chức, tân Tổng thống và gia đình đã được đặt dưới sự kiểm soát an ninh khác biệt của mật vụ theo cách thức bỏ ra cho Tổng thống.
Tổng thống trúng cử cũng sẽ tham gia vào vài hoạt động, nhiều phần là không chính thức, phục vụ cho thời kỳ chuyển giao quyền lực. Tân tổng thống cũng khởi đầu được cập nhật các tin tức tình báo trong khoảng CIA và các công ty bình yên nước nhà.
Tất nhiên dành đầu tiên lớn nhất của tân Tổng thống lúc này là các hoạt động sẵn sàng cho mở bán nội các, những cuộc chạm chán, thương lượng, chuyển di cho các vị trí chủ đạo sẽ được báo cáo sau lễ nhậm chức.
Trong thời gian này, về cơ bản Tổng thống đương nhiệm sẽ không còn các nghi lễ ngoại giao chính thức nữa (mời các nguyên thủ tới thăm, doanh nghiệp các sự kiện lớn, không đi thăm chính thức cấp nhà nước…). Nhưng tổng thống có thể tiếp tục xúc tiến những việc đang làm cho dở dang trong hoạt động đối nội, kể cả can hệ đến chế độ.
Đương nhiên kết quả sẽ phụ thuộc đa dạng vào sự ủng hộ của Quốc hội Mỹ (Thượng viện và Hạ viện). Đồng thời Tổng thống tại chức cũng phải đọc thêm quan điểm, trao đổi với Tổng thống đắc cử để có sự ủng hộ.
Làm cho gì khi có tình huống khẩn cấp?
Do nhiệm kỳ và việc chuyển giao quyền lực Tổng thống Mỹ đã được luật pháp bằng luật nên giữa Tổng thống mới và Tổng thống cũ thường phải có sự phối thích hợp nhất định, nhất là trước các nhân tố nguy cấp của đất nước.
Thời điểm năm 2008 khi ông Obama đang chờ chuyển giao trong khoảng ông George W. Bush là một chả hạn tiêu biểu. ngừng thi côngĐây là thời gian nước Mỹ đang trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế. Ông Bush trong những ngày sau cùng ở Nhà Trắng muốn thông qua một gói hỗ trợ nguy cấp 350 tỉ USD để giải cứu một số ngân hàng.
Chiến lược này của ông Bush đã nhận được sự tán thành của ông Obama dù chưa chính thức nhậm chức. Ông Bush đã trình ý tưởnrg này ra Quốc hội và được thông qua để thực thi ngay sau đó. Việc triển khai chiến lược cứu trợ nguy cấp này tiếp diễn được thực hiện sau khi ông Obama lên nắm quyền.
Tới Tổng thống Obama, khi kết thúc nhiệm kỳ, ông cũng lại đứng trước một điều tương tự: chậm triển khai là Hiệp định công ty đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Cho đến thời gian này, ông Obama vẫn đang kiên định thi hành chắc chắn của bản thân mình, nỗ lực thúc đẩy việc trình TPP lên Quốc hội Mỹ trước khi mãn nhiệm.
Quyết định chuẩn y dĩ nhiên sẽ phụ thuộc vào Thượng viện và Hạ viện Mỹ nhưng thái độ của Tổng thống mới đắc cử sau ngày 8-11 sẽ nhập vai trò cần thiết đối với TPP.
Ông Obama sẽ phải tìm hiểu quan niệm của Tổng thống trúng cử Donald Trump: TPP muốn được phê chuẩn phải được Tổng thống mới ủng hộ.
Xem thêm: váy ngủ lanh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét