Về Lý Sơn nghe chuyện cá Ông cứu người

1. Men theo đoạn đường ven biển Lý Sơn, chúng tôi thuận lợi bắt chạm chán hàng chục lăng chiêu tập Ông Nam Hải (tên gọi tôn kính của ngư dân dành cho cá Voi) nằm uy nghiêm trên trảng cát trắng, giữa những ruộng hành tỏi non tươi. Sức sống khỏe mạnh của đất và người Lý Sơn ngàn đời vẫn thế, luôn đan xen, hòa quyện hài hòa giữa trời với biển nhưng chẳng thể thiếu tín ngưỡng tâm linh về loài cá Ông huyền thoại.

Tục phụng dưỡng cá Ông là truyền thống tín ngưỡng có từ lâu đời ở Lý Sơn (Quảng Ngãi). Bề thế nhất phải kể tới xương cốt ngài Đồng Đình Đại Vương ngự ở đảo trong khoảng ba trăm năm về trước. Cho đến nay, bộ xương vẫn chiếm giữ lĩnh ở ngôi vị đầu bảng khu vực Đông Nam Á về chiều dài và chiều rộng.

Ngoài những giá trị tâm linh thiêng liêng đối với ngư dân thì Ông còn là một trong những vị Nam Hải quyền uy nhất trên đại dương. Các bậc bô lão ở Lý Sơn kể lại rằng, thời điểm Ông dạt vào bờ, trời hồ vần vũ mây giông, có hẳn một con đường trên biển lằn phía sau lưng, xung quanh tạo nên những cột sóng mập mạp hình rẽ quạt. Trước khi "lụy" (chết), Ông dồn đầy đủ sức lực còn lại, tung cả thân hình lên không trung như một lời chào sau cuối tới hòn đảo thân thương và những con dân của biển. Trong công đoạn an táng, người ta phát hiện trên chính mình Ông chằng chịt vết thương do vật lộn với thử thách để cứu ngư dân gặp mặt nạn.

Những phận người mưu sinh bé bỏng ngoài đại dương.

Ông Nguyễn Nghề (An Bình, Lý Sơn) có thâm niên trên 60 năm đi đại dương và đã vài lần gặp gỡ Ông thì không bao giờ quên được những giây phút li kỳ ấy. Trên 80 tuổi, trí tưởng của ông có thể đã quên toàn bộ thứ, nhưng chuyện gặp cá Ông vẫn như mới vừa xảy ra ngày bữa qua. 

Vào một đêm tháng 10 phương pháp nay 40 năm, ngư phủ Nguyễn Nghề đang thả câu ở vùng hồ Hoàng Sa của vn thì nghe có tiếng gió rít mạnh, tiếng ầm ầm trong khoảng phía xa. Chiếc thuyền nan tre cánh buồm chao đảo. Kinh nghiệm nhiều năm đi đại dương,

Nguyễn Nghề nhận định, đây là cơn lốc đại dương tầm trung, có tạo vòi rồng bé. Ông chỉ kịp kêu lên một tiếng: "Bạn bè nắm tay nhau", ngay tức khắc chiếc thuyền bị tiến công bay gần xa chục mét rồi lật úp. Cột nước trắng xóa quất thẳng tham gia mặt, hộc cả máu mũi. Sợi dây thừng cột chặt ba con người lại với nhau đứt tung, văng một thủy thủ ra xa.

Màn đêm đen kịt, Nguyễn Nghề và một bạn thuyền cố với tay lần mò để tậu người bạn kia nhưng chẳng thể vì mất hướng đi. Sức lực kiệt quệ, nhì bàn tay đã buộc chặt vào dây để thần chết kéo đi. Đang liên miên nghĩ về cái chết, thì nghe có tiếng ầm kế bên rất mạnh, dưới ánh sáng mờ nhạt của tại sao đêm, Nguyễn Nghề hét lên: "Thằng Cu Em kia rồi".

Cu Em nằm dài trên một thân hình đẩy đà đang lừng lững choài về phía nhì ngư dân. Họ ấp ôm nhau mừng, khóc không thành tiếng vì Ông đã xuất hiện. Giữa biển đêm mát mẻ, ba nhân loại nhỏ nhắn ngồi trên bản thân Ông và cảm nhận sự sống trở về. Ông dìu ngư gia tới chỗ chiếc thuyền đang xiêu bạt, dịu dàng nghiêng người để họ leo lên, rồi Ông lỏng lẻo mất tích vào lòng đại dương.

Những ngư dân cao tuổi ở Lý Sơn là nhân chứng sống chứng minh cá Ông cứu người.

Cảm giác đêm tháng 10 năm ấy luôn ở trong tâm khảm và nghĩ suy của lão ngư Nguyễn Nghề. Nó như một giấc mơ cổ tích có thật. Nhị người bạn đồng hành cũng vậy, từ ngày được Ông cứu, họ như trẻ ra mấy tuổi, yêu biển mãnh liệt hơn, sâu thẳm hơn. Những khi hồ nghèo cá tôm, họ muốn bỏ nghề nhưng nghĩ về Ông lại như có gì đó thúc giục phải ra khơi.

Ở đảo Lý Sơn, ngư dân xem Ông là bà tiên, ông bụt có thật của biển cả. Việc thờ phụng Ông trở thành một phần cần thiết trong cuộc sống. Việc Ông cứu người ngoài đại dương là sự thực được chứng minh qua bao đời ngư phủ.

Dường như, Ông còn phù trợ cho mưa thuận gió hòa, cho mùa màng tươi tốt của bà con trên đảo. Vì vậy, ngư dân trước khi ra khơi, việc trước tiên họ khiến là thắp hương cho Ông để cầu an ninh, may mắn, cầu Ông hộ trì trời im bể yên, cá tôm đầy thuyền.

Theo tập tục hàng trăm năm đi đại dương của ngư dân Lý Sơn, hễ khách hàng nào nhận thấy Ông lụy thì phải có trách nhiệm táng ông thật cẩn thận. Phải tắm cho Ông bằng rượu và liệm bằng vải đỏ, sau đó phải để tang, chọn ngày tổ chức cúng giỗ như với phụ thân mẹ bản thân mình. Ba năm sau ngày ông mất, dân làng tổ chức lễ cải chôn cất, sau đó đem tro cốt Ông vào lăng thờ phụng.

2. Cơn bão Chanchu năm 2006 đã gây ra thảm họa kinh hồn cho người địa phương rộng rãi tỉnh ven hồ vn. Phổ quát mái nhà tan cửa nát nhà, những người phi tần mất chồng, những đứa trẻ mồ côi phụ thân. Mất mát và dâu bể không gì bù lấp, dằng dai tới tận ngày nay.

Giữa tâm chấn của bão dữ, câu chuyện cá Ông cứu sống thuyền trưởng Nguyễn Văn Thiện cùng 14 thủy thủ ở Lý Sơn được coi như phép màu kỳ diệu, như liều thuốc thoa dịu nỗi đau trong những ngày mưa bão tóc tang. Từ già đến trẻ, trong khoảng nam nhi tới thanh nữ đều thuộc lòng câu chuyện về sự đi về kỳ diệu ấy.

Năm đó, tin bão dữ ập đến khi tàu anh Thiện đang neo đậu ở vùng biển phía Nam quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền vietnam. Hơn 20 năm đi hồ, anh Thiện không mấy khiếp sợ khi tâm bão cách thức tàu một vài trăm hải lý, thời gian đó đủ để tàu vào tới đất liền trú giảm thiểu kịp. Nhưng anh Thiện chẳng thể lường trước được sức gió và con đường đi lại của bão lại nhanh và mạnh tới vậy.

Khi tàu cách thức Lý Sơn khoảng 8 hải lý thì bão đuổi tới. Giữa tâm bão giật cấp 15, tàu như vỏ trấu, chấp chới chỉ chờ lật úp xuống biển. Sóng cao quá thân tàu, tiến công chát chúa không thương nhớ tiếc. 15 loài người khoác chặt vai nhau, gào thét cầu cứu ông Nam Hải.

Tưởng như đã cầm chắc cái chết thì bất ngờ thấy Ông phía trước mặt, vững chãi như tấm phản kếch xù. Nhì bên mạn tàu hai Ông sừng sững song hành, kẹp giữ cho tàu khỏi ngả nghiêng trước sóng lớn. Ông thứ ba bơi nối đuôi tàu phân thành bức rào chắn, bao quanh sóng cao như cột nhà đập tham gia lưng. Ông như thác bầy đàn mà con tàu vẫn được bảo kê vững chắc.

Di tích đền thờ cá Ông được xây dựng vào thế kỷ 19 ở thôn Đông, An Hải, Lý Sơn.

Đây là di tích tôn giáo cổ đại còn sót lại, là nơi diễn ra lễ hội tín ngưỡng mang đặc trưng văn hóa đại dương.

Hai đêm ba ngày nằm trong tâm bão, tàu của họ được các Ông Nam Hải chở che, bao bọc bình an. Thủy thủ chỉ còn biết ủ ấp nhau khóc, chắp tay quỳ lạy tạ ơn các Ông. Sự đi về an toàn của con tàu bé xíu giữa mắt bão làm nức lòng con dân trên đảo. Họ càng có thêm hiệ tượng để củng cố niềm tin vào một vị thần của đại dương để vững tâm ra khơi.

Cư dân Lý Sơn yêu đại dương trong khoảng khi mới hình thành cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay. Đại dương hiền hòa cho cá tôm nuôi sống con dân, nhưng cũng chuẩn bị cướp mất những "hòn máu" của đảo. Lão ngư Nguyễn Văn Điệu bùi ngùi cho nhân thức, cá Ông không chỉ cứu người sống mà còn cứu cả người chết. chậm tiến độ là những người bỏ xác ngoài đại dương, Ông dìu vào bờ để thể xác họ không bị các loài cá khác gặm nhấm hoặc tan rữa ngoài biển. Ông đưa họ đi về với núm đất quê hương, đó là nguyên do phổ thông xác chết được phát hiện còn gần như nguyên lành nằm ngay ngắn khi trôi dạt vào bờ.

12 năm trước, em trai của ông Điệu biến mất trong một đêm đi câu mực. Một ngày, nhị ngày cả đảo đi sắm không thấy tăm tích đâu. Đoán rằng, người đã chết ngoài biển không thể trở về nữa. Một tuần sau, trong giấc nằm mộng, ông Điệu thấy em bản thân mình đang nằm trên bản thân mình ông Nam Hải rẽ sóng vào bờ. Trời chưa kịp sáng, ông Điệu bật dậy ra biển. Có điều gì đó nhức nhói trong giấc mơ khiến cho ông Điệu chăm bẳm nhìn về phía hồ.

Và trong khoảng xa xa, một xác người đang theo con sóng đẩy tham gia bờ. Linh cảm mách bảo, ông Điệu bơi thật với tốc độ cao ra và mắt ông cay xè khi nhìn thấy hình hài lợt lạt của người em trai.

Theo suy luận của ông Điệu thì biển cả bát ngát, sóng xô gió đẩy, có một sự trùng lặp giữa giấc mơ về đời thực. Đó là em trai của ông đã hiện ra ngay sau giấc mơ và trôi về đúng cái trảng cát có phần chiêu mộ ông bà. Tuy không tận mắt nhìn thấy, nhưng ông Điệu tin rằng, sự trở về của người em trai có bàn tay giúp sức của Ông Nam Hải.

Ngư gia Lý Sơn xem cá Ông là người thân phụ khổng lồ nhất của hồ cả. Nhưng phụ vương chẳng thể che chở hết cho bè phái con trước sự cuồng phong của thiên nhiên. Bao phủ nhiêu cuộc ra đi không thể trở về hoặc đi về với một hình hài khác, người Lý Sơn đau xót nhưng rồi cũng nhẹ tênh trước quy luật mượn trả của đất trời. Và Ông Nam Hải, vẫn muôn đời là vị thần hộ mệnh của ngư gia giữa đại dương.

Ngọc Thiện - Văn Hào

Đọc thêm: váy ngủ đẹp quyến rũ